(ترجمه)

پرسش

السلام علیکم ورحمت الله وبرکاته!

در نظام حکم دو گونه عبارت وجود دارد، آیا این دو عبارت با هم متعارض نیستند؟

پاسخ

وعلیکم السلام ورحمت الله وبرکاته!

نصی را که شما از کتاب (الخلافة) یادآوری کردید، هم‌چنان در نسخه عربی "نظام حکم" صفحه (60) موجود می‌باشد و این نص بیانگر حکم شرعی می‌باشد که هرگاه خلافت اسلامی در یکی از سرزمین‌هایی‌که شروط چهارگانه را داشته باشد، قایم گردد و آن سرزمین با خلیفه بیعت نمود، پس خلافت در آن سرزمین منعقد و حاکم خواهد بود، حتی اگر آن کشور ممثل اهل (حل و عقد) در بیشتر سرزمین‌های اسلامی نباشد. پس اگر در کشور شما با خلافت اسلامی بیعت صورت گیرد، نظام خلافت در آنجا برپا خواهد شد، حتی اگر بیشتر مردم شما از پیکرۀ امت و یا اهل عقد نبوده باشند، چون اقامۀ خلافت اسلامی فرض کفایی می‌باشد و کسی‌که به این فریضه به صورت درست آن اقدام می‌کند، در حقیقت به واجبی عمل نموده است، بناءً دیگران ملزم به تبعیت آن خواهند بود.

اما نص دیگر در نسخۀ عربی "نظام حکم" صفحه (85) چنین صراحت دارد: «پس برای کسانی‌که جهت دست‌یابی به قدرت اقدام نموده اند، جایز است تا شخصی شایسته‌ای را که دارای ویژگی‌های انعقاد خلافت باشد، از میان مسلمانان بخاطر به دوش کشیدن اداره امور و رهبریت، نامزد دهند و همه و یاهم بیشتر از اهل (حل و عقد) در آن سرزمین گردهم آمده و خواهان بیعت با آن شخص گردند تا به حیث خلیفه گزیده شود، بعدا اهل (حل و عقد) با رضایت و اختیار، مطابق کتاب الله و سنت رسولش با آن شخص بیعت می‌نمایند که با این بیعت آنان خلافت منعقد می گردد.»

پاسخ این مسئله به چگونگی انعقاد بیعت در آن سر زمین تعلق دارد. لذا موضوع نخست از دومی متفاوت است.

اول) پاسخ به پرسشی‌که چنین مطرح شده است: آیا بخاطر تأسیس خلافت اسلامی باید اکثر اهل (حل و عقد) از میان امت اسلامی بیعت نمایند؟ یعنی اگر در کشور شما خلافت تأسیس گردید، باید بیشتر کشورهای عربی و اسلامی بیعت نمایند تا خلافت منعقد گردد؟ و به گونه مثال اگر مصر بیعت نکرد، آیا خلافت منعقد نشده است؟

پاسخ: نخیر! این‌گونه نیست، بلکه تأسیس خلافت اسلامی در هرکشوری‌که شروط آن را دارا باشد و بیعت اهل آن کشور با شخص واجد شرایط، باعث انعقاد خلافت صحیح می‌شود و بالای بقیه مسلمانان بیعت اطاعت و داخل شدن در این دولت واجب می‌گردد.

دوم: در پاسخ به این پرسش: چگونه در کشور شما خلافت تأسیس می‌گردد؛ در حالی‌که پاسخ نخست صراحت دارد که خلافت در کشور شما منعفد می‌گردد؛ حتی اگر متباقی مسلمانان بیعت نکرده باشند؟

پاسخ: اگر مسلمانان و یا اهل قوت مسلمان به قدرت فایق آمدند و بخاطر اجرای احکام اسلامی حاکم را که نظام کفر را بالایشان تنفیذ می‌کرد، به زیر کشیدند و شخص مسلمان را که شروط خلافت را داشته باشد، کاندیدا نمودند و از همه اهل (حل و عقد) و یا بیشتر آنان مطابق قرآن و سنت خواهان بیعت با آن شخص شدند، خلافت منعقد می‌گردد. پس این دو موضوع متمم یکدیگرند، نه متعارض هم.

برادرتان عطاء بن خلیل ابوالرشته

(ترجمه)

«عن أبي هريرة رضي الله عنه قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «إِذَا ضُيِّعَتِ الأَمَانَةُ فَانْتَظِرِ السَّاعَةَ» قَالَ: كَيْفَ إِضَاعَتُهَا يَا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ؟ قَالَ «إِذَا أُسْنِدَ الأَمْرُ إِلَى غَيْرِ أَهْلِهِ فَانْتَظِرِ السَّاعَةَ» (رواهُ البُخاري)

ترجمه: از ابو هريره رضی الله عنه روايت است که رسول الله صلی الله عليه وسلم فرمود: چون امانت ضايع ساخته شود، انتظار قيامت را بکش. گفتند: يا رسول الله صلی الله عليه وسلم! ضايع شدن آن چگونه است؟ فرمود: هرگاه کار به غیر اهلش (نا اهلان) سپرده شود انتظار قيامت را بکش.

توضیح حدیث

مراد از لفظ امر در جمله «إِذَا أُسْنِدَ الأَمْرُ»، جنس امور متعلق به دین می‌باشد؛ مانند خلافت، امارت، قضاء، إفتاء وغیره. کرمانی می‌گوید: «لفظ "الی غیر اهله" یعنی کسی‌که اهل امانت نیست و ظرفیت نگهداری امانت را ندارد.» یقیناً افراد زیادی امانت را دست کم می‌گیرند، حتی هیچ نوع اهتمامی به آن ندارند، در حالی‌که موضوع امانت یک موضوع عظیم و نهایت مهم است. بعضی از مسلمانان امانت‌ها را ترک کرده و آن را صرفاً به مفهوم ودیعت‌های مال و پولی که نزد بعضی انسان‌ها امانت می‌گذارند، منحصر ساخته اند، لیکن لفظ امانت عام‌تر از این می‌باشد، قسمی‌که نماز یک امانت است، زکات یک امانت است و مجموعه شعائر دین امانت است، هریک از اعضای جسد انسان امانت بوده لذا دست امانت است، پای امانت، فرج امانت، شکم امانت وغیر ذلک همه امانت اند، پس باید انسان از طریق این امانت‌ها به حرام واقع نشود، اگر به چیزی‌که انسان امین شناخته شده افراط کرد، از حد تکلیف گذشته است. بناءً همه امر ونهیِ الله سبحانه وتعالی امانت بوده و انسان در قبال آن مسئول می‌باشد.

پس برادران مسلمان! از جمله مهم‌ترین امانت‌ها، امانتی است که مربوط به حکام و رؤسا می‌باشد و آن سرپرستی درست از امور رعیت است. به همین مناسبت در حدیث متفق علیه از معقل بن یسار روایت است که رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمود:

«مَا مِنْ عَبْدٍ يَسْتَرْعِيهِ اللهُ رَعِيَّةً، يَمُوتُ يَوْمَ يَمُوتُ وَهُوَ غَاشٌّ لِرَعِيَّتِهِ، إِلَّا حَرَّمَ اللهُ عَلَيْهِ الْجَنَّةَ»

ترجمه: هر بنده‌ای را که الله متعال به امارت رعيتی بگمارد و او در حالی بمیرد که بر آنان ظلم کرده باشد، الله متعال بهشت را بر او حرام کرده است.

بلی، سر پرستی رعیت بزرگ‌ترین امانتی است که در بطن آن امانت‌های دیگری قرار دارند، با ضایع شدن این امانت بزرگ همه چیز ضایع است، به خصوص در زمانه فعلی زندگی امت که امور به غیر اهل آن مثل: فساق، عصات، مجرمین، ظالمین، منافقین، وعلمانیین) سپرده شده، حتی کفار و فجار سرپرستی امت را عهده دار می‌باشند. کسانی‌که این مناصب را به طریقه فریب حاصل کرده و بخاطر فریب مسلمین بکار می‌برند که در مصر، سوریه، عراق، افغانستان، پاکستان وغیره شاهد این صحنه‌ها هستیم.

پس ای مسلمانان چرا ضایع شدن مهم‌ترین وبزرگ‌ترین امانتی را که عبارت از خلافت اسلامی است نمی‌شناسید؟ و چرا بخاطر اعاده آن با دعوتگرانی‌که بخاطر اعاده آن کار می‌کنند، یکجا نمی‌شوید؟

خلاصه حدیث

ضایع شدن امانت‌ها (تسلیمی پست‌ها ومقام‌های دولتی و امور عامه به غیر اهلش) و بزرگ‌ترین امانت ضایع شده امانت حکام است یا به عبارت دیگر فقدان خلافت یا دولت اسلامی است که احکام اسلام را تطبیق نماید.